|
Elə şəxsiyyətlər var ki,onların həyatını adi avtobioqrafik fartlarla şərh eləmək mümkünsüzdür.Sadə rəqəmlər,tarixlər əsil istedadın yetişməsinin,yetkinləşməsinin məğzini açmaqda acizdir.Bu,daşlar arasında zərif bir pöhrənin cücərməsi qədər möcüzəli bir hadisədir.
Belə deyirlər ki,istedadlar dünyaya təsadüfən gəlmir.Alim Qasimovun bütün həyat tarixçəsi bu kəlamın həqiqət olduğunu təsdiqləyir.
Körpəykən o çox zəif imiş.Valideynləri – Həmzə kişi və Mədinə ana Alim doğulandan az sonra Şamaxı yaxınlığındakı Nəbur kəndindən Cəngiyə köçürlər.Orada uşağın halı lap xarablaşır,qorxuya düşən anası balaca Alimi birbaşa Bakıya –Qarayev adına uşaq xəstəxanasına gətirir.Həkimlər heç bir ümid yeri qoymurlar,”bu uşaqdan əlinizi üzün”-deyirlər.Elə bu məqamda Mədinə xanımla bir palatada yatan qadın gələcək xanəndənin dərd-qəmq batmış anasına maraqlı məsləhət verir:”bacım,ola bilsin,indiki adı uşağa düşmür.Gəlsənə onun adını dəyişəsən?Bəlkə Allah rəhm elədi,sağ qaldı?”
Bu yerdə bir haşiyə çıxaq:Azərbaycanda qədim bir inanc var,belə hesab edilir ki,valideynin uşağa verdiyi ad onun xasiyyətinə uyğun gəlməyəndə adın məna yüküylə təzə dünyaya gəlmiş insanın xasiyyəti arasında mübarizə başlanır.Elə bu səbəbdən övladının adını bir neçə dəyişənlər də olub.Yeri gəlmişkən,gələcək muğam ulduzunun da ilk adı Pənah imiş. əli hər yandan üzülən Mədinə ana da ona məsləhət vermiş qadından xahiş edir ki, madam , bu sənin ağlına gəldi, körpəməm təzə adı da özün ver. Qadın bir an düşünüb, sonra “ qoy uşağın adı Alım olsun ” – deyir. Bu həmin addır ki, indi dünyanın neçə qitəsində Azərbaycanın mədəniyyətini, musiqi sənətini tanıdır.
Təzə ad həqiqətən də körpəyçün düşərli olur, o yavaş – yavaş sağalmağa başlayır. Valideyinləri yaşayış yerini yenə dəyişirlər – Bakıya yaxın olmaqçün əvvəl Müşviqabad kəndinə, bir müddətdən sonra isə Güzdək qəsəbəsinə köçürlər. Burada xanəndənin atası yol fəhləsi kimi çalışır, anası isə evə, uşaqlara baxır.
Məktəbdə 8 il oxuyandan sonra Alim işləmək qərarına gəlir. Bakıda, karamel fabrikində sürücü vəzifəsinə işə düzəlir. Maraqlısı bu idi ki, o ümümiyyətlə, maşın sürməyi bacarmırdı. Buna görə elə ilk iş günündə yuk maşınını fabrıkın divarına çırpır və əmək stajında birinci gün həm də sonuncu gün olur. Növbəti iş yeri dəmiryol deposu idi, Alim qısa müddət depoda vaqon təmiri üzrə usta çalışır. Amma uşaqlıqdan zəif olduğu üçün bu ağır əməyin öhdəsindən də gələ bilmir və bu işlə də belə vidalaşır. Daha sonra tikinti də mantyor çalışır, bu işi də bəyənmir. Hərbi çağırış özünü elə bu dəmdə yetirir. Və 18 yaşlı Alim şöhrətli Kalininqrad şəhərinə hərbi xidmətə yollanır. Burada cəmisi 9 ay davam gətirir; şəhərin soyuq iqlimi ona düşmür, tez – tez xəstələnir. Cəmi bir neçə aydan sonra valideynəri Alimin ordudan tərxis edilməsinə nail olurlar.
Evə qayıtmasının 3-cü günü Alim Kafqaz dəliqanlılarının adət - ənənəsi yoluyla gedib məktəbdə özüylə eyni sinifdə oxuyan bir qızı – sinfin çiçəyini, məktəb əlaçısını,gözəl Tamillanı qaçırır, onunla ailə qurur.
Əvvəl - əvvəl gənc ailə çox çətinliklərlə üzləşir. Amma Alim taleyin sevimlisi idi və ilk dəfə tale onun rastına aktyor Səyavuş Aslanı çıxarır. Məşhur aktyor onu Bakıya, Asəf Zeynallı adına musiqi peşə məktəbinə gətirir, o zaman məktəbin direktoru olan professor Vasif Adıgözalavdan xaiş edir ki, gənc istedadın səsini dinləsin. Vasif müəllim Alimi dinləyəndən sonra onu dərhal musiqi məktəbinə qəbul edirlər.Amma oxumaq üçün hardasa yaşamaq,ailəni dolandırmaq lazım idi. İstedadlı tələbəyə yardım məqsədilə onu Akademik Dövlət Opera və Balet teatrında statist ştatına işə qəbul edirlər.Və burada Alim Qasımov özünün ilk sənət maaşını alır-80 manat 80 qəpik (sovet rublu ilə).
İlk kursdan Alim səsiylə,ifa üslubuyla tələbələr arasında seçilir.Təbii ki,bu müəllimlərin nəzərindən qaçmır. Onu musiqi texnikumun adından müxtəlif festivallara,müsabiqələrə göndərirlər.İkinci kursdan etibarən isə məşhur tarzən Hacı Məmmədov Alimi özüylə toylara aparmağa başlayır.Bu yerdə onu da qeyd edək ki,vaxtilə toylar nəinki oxumağa təzə başlayan tələbələr,hətta böyük ustadlar üçün də əsil sınaq,imtahan meydanı sayılardı- xalqın istedada münasibəti də burada formalaşırdı,məşhurluğa aparan yol da məhz toylardan başlanırdı.
Bir müddət sonra,1984-cü ildə Alim Qasımov öz triosunu yaradır-kamança ifaçısı Elşən Mansurov,tarzən Oqtay Mircavadla birgə.O zamnlar xanəndələrin toya öz musiqiçiləriylə getməsi çətin məsələymiş,çünki hər məkanın öz tanınmış ifaçısı vardı və xanəndəni toya dəvət edənlər sevmədilər ki,onu özgələri müşayiət eləsin.Amma Alim öz ustalığı,virtouz ifası ilə bu müqaviməti qıra bildi;ansamblın ifası o qədər harmonik,ahəngdar idi ki,musiqi biliciləri bu zövqdən heç cür keçə bilmədilər.
İlk dəfə efirə Alim Qasımov Az.TV.kanalında çıxır. Veriliş “İlk addımlar” adlanır;muğam sənətinə həsr olunmuş həmin verilişə Alimi tarzən Hacı Məmmədov gətirir.Bundan sonra,1989-cu ildə,gənc xanəndə Cabbar Qaryağdı oğlu adına musiqi festivalında ilk qələbəsini qazanır.Bu qələbə ona asan başa gəlmir.Festival ənənəsində ilk dəfəydi ki,həmin il Qran Pri mükafatçısını münsiflər heyəti yox,tamaşaçılar seçirdi.Və Alim də yekdilliklə müsabiqənin qalibi adına alır.Onu da qeyd edək ki,həmin o tarixi müsabiqədə münsiflər heyətinin sədri Firudin Şuşinski idi.
1988-ci ildən ciddi qastrollar başlandı:Amerika(ABŞ),Moskva,Paris,Mone(Belçika),Köln(Almaniya),Bazel(İsveçrə), Amsterdam(Niderland).Bu səfərlərin arxasınca başqaları gəldi və günü bu gün xanəndənin ömrü festivaldan-festivala,ölkədən-ölkəyə səfərlərdə keçir.
1993-cü ildə Alim Qasımov Azərbaycanın ən yüksək fəxri adına-Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti adına layiq görülür.Elə həmin il onun sənət taleyində daha bir mühüm hadisə baş verir.Fransada De La Vill şəhərində Alim Şərqin ən böyük musiqiçilərindın biri ilə-əslən Pakistanı mərhum Nüsrət Əli Fətəli Xanla taniş olur. Bu görüş bizim xanəndəyə güclü təsir göstərir.O dərk edir ki,ekspressiya,səmimiliyin təsir gücü ustalıqla birləşəndə əsl möcüzələr yarada bilərmiş.Bu o zaman baş verir ki,formayla məzmun üzvi vəhdətə gəlmiş olsun.Pakistanlı ustadla Alimin ünsiyyəti bir o qədər də six deyildi;konsertdən konsertə görüşürdülər.Bəzən eyni tədbirlərdə iştirak edirdilər,vəssalam.Onlarin yaradıcılığında həmahənglik heç şübhəsiz ki,qədim, möhtəşəm,çoxşaxəli muğam sənətindən gəlirdi.Elə bu səbəbdəndir ki,2000-ci ildə ustad Nüsrət Əli Fətəli Xan dünyasını dəyişəndə”Network” şirkətinin onun xatirəsinə ithaf etdiyi diskdə ilk olaraq Alim Qasımovun ifası yer aldı.
1999-cu ildə Alim Qasımov YUNESKO-nun musiqi mükafatına layiq görülür.Bu mükafat nüfuzuna görə dünyada Nobel mükafatna bərabər tutulur.Bununla yanaşı YUNESKO-nun sifarişi ilə Alim Qasımov haqqında sənədli filmdə çəkilir və bu filmin ilk nümayişi 1999-cu il noyabrın 19-da,Aaxen şəhərində YUNESKO musiqi mükafatının təqdimetmə mərasimində baş tutur.
Bu hadisədən dərhal sonra xanəndənin “Dərin sevgi okeanı”(“Sevgi dəryası”)adlanan diski Avropanın radio reytinqlərində 9-cu pilləyə qalxır.Qisa müddət keçəndən sonra isə hətta beşliyə çıxır.Dünyada çox məşhur olan ”Network”səsyazma studiyasi yanvarın 26-da Alim Qasımova belə bir faks yollayır: ““Dərin okean sevgisi”diski dünya musiqisinin Avropa xəritəsində 5-ci pilləyə qalxdı.Bu bizim üçün də çox gözlənilməz,inanılmaz nəticədir.Adətən,belə siyahılara düşmək üçün bütün mümkün təsir rıçaqlarını işə salmaq lazım gəlir.Sözün düzü,hələ 9-cu yeri biz özümüzə böyük fəxarət bilirdik. İndi isə disk artıq beşlikdə qərar tutub.Bu əsl möcüzədir,arzularımız gerçəyə döndü.Rica edirik bu şərəfdən,şöhrətdən siz də bizim qədər həzz alın.Ən gözəl diləklərlə Jan Truye.”
2000-ci il,martın 11-də Avropanın “Nadir səslər”assambleyası Alim Qasımovu fəxri üzv seçir.2001-ci il,avqustun 30-da isə Beynəlxalq Səmərqənd festivalı ona “Şərqin bülbülü”medalını təqdim edir.2003-cü ildə YUNESKONnun Fransada keçirilən toplantısındaməhz Alim Qasımovun sayəsində muğam sənəti 28 ölkə musiqisi arasından seçilərək ən qiymətliirs kimi dəyərləndirilir.Və nəhayət,2007-ci ildəAzərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev Alim Qasımovu 50 illik yubileyi şərəfinə “Şöhtət”Ordeni ilə təltif edir.
Ölkəsində və dünyada ən şərəfli mükafatları qazanmış Alim Qasımov bu gün məşhur Ağaxan fondu ilə əməkdaşlıq çərşivəsində Amerikanın və Avropanın ən nüfuzlu konsert salonlarında qızı Fərqanəilə birgə çıxışlar edir.Artıq bir neçə ildir ki,A.Qasımov yeni nəsil violonçel ifaçılığında ən şöhrətli sima sayılan Jo Jo Manın yaratdığı “Böyük İpək yolu”layihəsində iştirak edir.Ötən ilin sonunda “İpək yolu”na yeni bir layihə də qatılıb;bu layihə “Leyli Məcnun” adlanır.Şərqin ilk operası(dahi Üzeyir Hacıbəyovun böyük Füzulinin poemasına bəstələdiyi məşhur opera)Alim Qasımovla qızı Fərqanənin iştirakı və Jo Jo Manın rəhbərlik etdiyi “İpək yolu” ansamblının ifasında tam yeni həyatını qazanıb.
2008-ci ildən bəriAmerikanın məşhur “Kronos”Kvarteti Alim Qasımovla əməkdaşlığa başlayıb.İlk birgə konsertin 2008-ci ilin sentyabrında,Nyu-Yorkda baş tutacağı gözlənilir.
1989 cu ilde Azerbaycanda xanendelerin en meshur musabiqesi sayilan C.Qaryagdi oglu adina musiqi musabiqesine qalib gelmesini Alim Qasimovun ilk boyuk mukafati saymaq olar.
1989 cu il Almaniyada (Bonn) musiqi medali ile teltif edilib.
1991 ci ilden bu gune qeder Parisin bas belediyye teatri “De-LE-Ville” –nin uzvudur.
1993 cu ilde Azerbaycan Xalq Artisti adi ile teltif olunmusdur.
1993 cu ilde Fransada,1994 cu ilde Hyustonda (ABS) musiqi medali ile teltif olunmusdur.
1999 cu ilde YUNESKO musiqi mukafatina layiq gorulub.
2000 ci il martin 11 de Avropa “Nadir Sesler Assambleyasi”nin uzvu secilmisdir.
2001 ci ilde Beynelxalq Semerqend festivalinin “ Serqin Bulbulu”medalina layiq gorulmusdur.
2007 ci il avqustun 13de 50 illik yubileyi munasibeti ile Azerbaycan Prezidenti terefinden “Sohret Ordeni” ile teltif edilmisdir.
2008 ci il Martin 19 da Azerbaycan Respublikasi Medeniyyet Nazirliyi terefinden tesis edilmis”Zirve mukafatina layiq gorulmusdur
Uğur və sayğı xanəndəmizi addımbaaddım izləməkdədir.Onun musiqisində qəribə bir cazibə, mistisizm var ki,bunun sirrini açmaq çətin məsələdir.20-ci əsrin böyük mistiki Kastanedanın bir fikri var,o söyləyib ki,zaman keçdikcə,bütün şamanların cizgiləri sanki dəyişilir və onlar bir-birinə bənzəməyə başlayırlar.Muğam ustadları barədə də eyni sözləri demək olar.Fikir vermisinizmi,muğamın gözəl ifaçıları elə bil bir-birinə bənzəyirlər-Cabbar Qaryağdı,Qədir Rüstəmov,Alim Qasımov...Görünür,nəhəng,kosmik portala çıxış insanın simasında da öz izlərini qoyur.Və heç kim də anlaya bilməz ki, ecazkar səsləri ilə bizi riqqətə gətirən - gah güldürən, gah da ağladan bu insanlar hansı sirri-müəmmanın daşıyıcılarıdır. Onları dinləyərkən, insanda ən təmiz hissləri, duyğuları başqalarıyla da paylaşmaq arzusu yaranır. Iki dünya arasında zərif örtüyü qaldırıb, bizə nə vaxtsa tanıdığımız, amma gündəlik qayğılar içində neyçünsə itirib unutduğumuz aləmi yenidən açan böyük sənətkarlarımıza qarşı qəlbimiz minnətdarlıq hissi ilə doludur. | 